Dwarshuisboerderij De Wijk
Inleiding
Een omstreeks 1885 gebouwde DWARSHUISBOERDERIJ met de inrijopening in de achtergevel. De boerderij van het Landherentype is gebouwd in Ambachtelijk-traditionele trant met neoclassicistische kenmerken. De boerderij staat met de schuur evenwijdig aan de weg en maakt deel uit van een agrarisch ensemble met twee nabijgelegen boerderijen die beide zijn aangewezen als beschermde rijksmonumenten.
Tegen de zuidzijde van het woonhuis is in 1936 een platte aanbouw geplaatst die niet onder de provinciale bescherming valt. Ook de overige aanbouwen op het terrein, die voornamelijk bestaan uit niet originele bijschuren, vallen niet onder de provinciale bescherming. De nog steeds agrarisch in gebruik zijnde boerderij heeft een voortuin aan de westzijde met gazon en siertuin. De erfinrichting van het overige terrein heeft een functionele indeling vanwege de bedrijfsvoering. Het oorspronkelijke hekwerk langs de weg is vervangen door een beukenhaag.
Omschrijving
Een 1,5 bouwlaag hoge DWARSHUISBOERDERIJ op samengestelde plattegrond die is opgetrokken in rood/bruine baksteen op een grijs gepleisterde plint. Het voorhuis wordt gedekt door een schilddak belegd met een zwarte gegolfde Friese pan; twee zich naar boven toe versmallende gemetselde nokschoorstenen met uitkragende gepleisterde rand en voorzien van een schoorsteenbord met gegolfd loket; kroonlijst met bakgoot. Het achterhuis wordt gedekt door een zadeldak belegd met een zwarte gegolfde Friese pan; gietijzeren mastgoot op gootbeugels; 2-ruits houten dakkapel onder overkragend plat dak op noordelijk dakschild.
De schuur wordt gedekt door een aan de achterzijde afgewolfd rieten zadeldak; uilenbord met radvenster en makelaar achterzijde schuur; in zuidelijke richting doorlopend wolfseind.
De symmetrische westelijk gelegen voorgevel van het woonhuis wordt geleed door vier getoogde H-vensters onder hanenkam van rood/bruine en gele baksteen en voorzien van grijs gepleisterde lekdorpel. Vier getoogde liggende verdiepingsvensters voorzien van hanenkam en lekdorpel als hiervoor beschreven; grijs gepleisterde lisenen op hoeken voorhuis. Risaliserend middengedeelte met daarin de entree die bestaat uit licht getoogd kozijn; bovenlicht; hanenkam met bruin/rode en gele baksteen; natuurstenen onderdorpel en neut; houten paneeldeur met dubbel staand venster voorzien van sierrooster. Boven deur is omstreeks 1958 een dubbel staand verdiepingsvenster met bovenlicht aangebracht. In de voorgevel en noordelijke zijgevel in totaal 8 gietijzeren sierankers met opvallende Neorenaissancistische vormgeving.
De noordelijke zijgevel van het woonhuis wordt geleed door twee H-vensters en twee verdiepingsvensters als aan de westzijde; houten paneeldeur voorzien van smeedijzeren sierroosters; natuurstenen onderdorpel en neut; geprofileerd kalf; 2-ruits segmentboog bovenlicht in licht getoogd kozijn; hanenkam als aan de westzijde; twee licht getoogde H-vensters voorzien van gepleisterde lekdorpel en hanenkam.
Schuin geplaatste westgevel van de schuur waarin een paneeldeur met 2-ruits bovenlicht onder rollaag; twee getoogd gietijzeren stalvensters onder rollaag.
De noordgevel van de schuur wordt geleed door een opgeklampte mestdeur met aan weerszijden 4 stalvensters als in de schuin geplaatste westgevel.
In de oostelijk gelegen achtergevel van de schuur een kleine opgeklampte baander onder strekkenlaag; twee rondboog gietijzeren stalvensters onder rollaag; baanderpartij onder hanenkam die is opgebouwd uit een opgeklampte baander voorzien van 3-ruits bovenlicht en een opgeklampte deur met natuurstenen onderdorpel en neut onder 4-ruits bovenlicht. Verder een opgeklampte deur voorzien van staand venster en bovenlicht onder rollaag; natuurstenen onderdorpel; smeedijzeren staafankers.
Haaks op de achtergevel een klein gedeelte van een oude gevel die is opgenomen in de gevel van een nieuwe niet originele schuur; hierin een opgeklampte baander met vierkant venster; gemetselde korfboog met gepleisterde sluitsteen; aan weerszijden van de deuren gepleisterd lijstwerk.
Waardering
De dwarshuisboerderij is van algemeen belang voor de provincie Drenthe op grond van de volgende criteria:
Cultuurhistorische waarde
- vanwege de waarde van de dwarshuisboerderij als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van het Drentse, gemengde boerenbedrijf aan het einde van de negentiende eeuw
Architectuurhistorische waarde
- als bijzondere uitdrukking van een dwarshuisboerderij uit omstreeks 1885 in Ambachtelijk-traditionele trant met Neoclassicistische kenmerken
- vanwege de esthetische kwaliteiten van het boerderijcomplex op een ruim erf
- vanwege het kenmerkende materiaalgebruik en de zorgvuldige detaillering van de dwarshuisboerderij in Ambachtelijk-traditionele trant met Neoclassicistische kenmerken
Stedenbouwkundige/ensemble waarde
- vanwege de beeldbepalende ligging van de forse dwarshuisboerderij op een ruim erf aan de doorgaande weg in het buitengebied van De Wijk
- vanwege de ensemblewaarde van de boerderij in relatie tot de twee nabijgelegen boerderijen die zijn aangewezen als beschermde rijksmonumenten
Gaafheid
- vanwege de redelijke mate van gaafheid van de boerderij
- vanwege de waarde van het boerderijcomplex in relatie tot de hoge mate van gaafheid van de stedenbouwkundige structuur en het bebouwingsbeeld van de omgeving
Zeldzaamheid
- vanwege de redelijke mate van zeldzaamheid van de dwarshuisboerderij in de provincie Drenthe in relatie tot de voornoemde cultuurhistorische, architectonische en stedenbouwkundige kenmerken