‘Huize Nassau’
Inleiding
Het in de huidige vorm uit circa 1860 daterende LANDHUIS met OPRIJLAAN draagt de naam ‘Huize Nassau’. Het is gebouwd op het landgoed Nassau en fungeerde als woonhuis van dr. H.J. Nassau, pleitbezorger voor beter onderwijs in Drenthe en naamgever van het huis en het plaatselijke dr. Nassaucollege. Het in sobere Eclectische stijl gebouwde pand kent een interessante bouwgeschiedenis en is van oorsprong ouder dan de huidige vorm doet vermoeden. Op de topografische kaart 1852-1853 bevond er zich op dit in 1840 nog onontgonnen terrein namelijk al een woonhuis van waarschijnlijk bescheidener afmetingen met rondom het huis aangelegde waterpartijen. Het huidige pand vormt een bijzondere verschijning in het buitengebied, mede vanwege de lange OPRIJLAAN met hekpijlers naar de Hoofdvaartsweg. De achteraanbouw fungeerde aanvankelijk als koetshuis, en later als landbouwschuur. De door verbouw sterk gewijzigde aanbouw valt buiten de provinciale bescherming.
Omschrijving
Het monumentale huis is opgetrokken in gepleisterde baksteen en staat onder een met geglazuurde Hollandse pannen gedekt schilddak met eveneens gepleisterde schoorstenen op de nokhoeken. Het heeft aan de linker achterzijde een aangebouwd koetshuis met een schild-/zadeldak met wolfeind. Het vanuit een rechthoekige plattegrond opgetrokken woonhuisgedeelte heeft een symmetrische, vijfassige voorgevel met hoeklisenen, een grijze plint en rechtgesloten gevelopeningen. Op de begane grond bevinden zich aan weerszijden van een porte brisee twee vensters met openslaande zesruits ramen met geprofileerde stolp. De helften van de bovenramen zijn kwartrond aan de binnenzijde en vormen samen een rondboog. De openslaande deuren staan boven een hoge drempel en hebben de zelfde raamverdeling als de vensters.
De entreepartij wordt geaccentueerd door een profiellijst met een liggende ellipsboog met aanzetstenen en een sluitsteen met diamantkop en staat tussen twee houten Dorische halfzuilen op rechthoekig basement. De zuilen staan onder een eveneens houten balkon. Deze rust op opengewerkte consoles met peerkraalprofiel en bestaat verder uit een voetplaat met profielrand en een eenvoudig ijzeren balkonhek van recentere datum. Op het balkon komt een porte brisee met drieruits bovenlicht uit. Aan weerszijden hiervan staan twee zesruits vensters. Rechtsboven de deuren bevindt zich een ronde ventilatieopening. De voorgevel wordt evenals de linker zijgevel beëindigd door een geprofileerd entablement. De linker zijgevel bevat per bouwlaag twee vensters als die in de voorgevel. Een van de verdiepingsvensters is echter verkleind. De twee keer twee
vensters die oorspronkelijk eveneens in de rechter zijgevel stonden zijn alle dichtgemetseld. De achtergevel is op de begane grond voorzien van een porte brisee als die in de voorgevel en een groot en nieuw liggend venster. Op de verdieping bevinden zich twee 6-ruitsvensters als die in de voorgevel en een deur die uitkomt op een door een houten hoekkolom gedragen plat.
Het linksachter met het huis verbonden voormalige koetshuis heeft een gepleisterde voorgevel met geheel rechts op de begane grond van het hoger opgaande gedeelte een paneeldeur met tweeruits bovenlicht als die in de bovenramen van de vensters in het woonhuis. Daar links van staat een rechtgesloten dubbele inrijdeur, met daarin een kleine enkele deur en twee kruisraampjes. Geheel links in de gevel bevindt zich onder het schuine dakvlak een zesruits venster met een raamindeling als die van de parterrevensters in het huis. De twee vensters op de verdieping zijn als die in de verdieping van het huis. Deze vensters staan in een geveldeel dat een rechte beëindiging heeft en is voorzien van een entablement dat is doorgetrokken vanuit het huis.
De linker zijgevel is ongepleisterd en voorzien van drie steunberen, zes halfronde stalraampjes, een toegevoegd rechtgesloten venster en enkele dichtgemetselde gevelopeningen.
De gepleisterde achtergevel is voorzien van drie rechtgesloten 6ruits vensters, een dubbele deur (links) en een grote dubbele schuifdeur. De westelijke zijgevel bevat gewijzigde gevelopeningen en een grote, toegevoegde houten opbouw. Het rechter deel van deze gevel is gepleisterd en voorzien van steunberen.
Waardering
Het landhuis is van algemeen provinciaal belang op grond van de volgende criteria:
Cultuurhistorische waarde
- het landhuis vertegenwoordigt cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van de huisvesting van notabelen in Drenthe; meer specifiek vanwege de relatie van de stichter dr. H.J. Nassau met de ontwikkeling van het onderwijs in Drenthe
Architectuurhistorische waarde
- vanwege de waarde van het landhuis gebouwd als dwarshuis als bijzondere uitdrukking van woonhuisarchitectuur uit het midden van de negentiende eeuw in een sobere Eclectische stijl met Neoclassicistische elementen in Drenthe;
- vanwege de esthetische kwaliteiten van het ontwerp;
- vanwege het kenmerkende materiaalgebruik en de opvallende en zorgvuldige detaillering in een sobere Eclectische stijl met Neoclassicistische elementen
Stedenbouwkundige/ensemble waarde:
- vanwege de bijzondere betekenis van het landhuis voortkomend uit de beeldbepalende situering op een zeer ruim perceel aan de doorgaande weg in het buitengebied van Assen
- vanwege de ensemblewaarde van het landhuis met de bijbehorende oprijlaan voorzien van hekpijlers
Gaafheid
- vanwege de redelijke mate van gaafheid van het exterieur van het landhuis (zonder achteraanbouw)
Zeldzaamheid
- vanwege de redelijke mate van zeldzaamheid van het landhuis in de provincie Drenthe in relatie tot de voornoemde cultuurhistorische, architectonische en stedenbouwkundige kenmerken