Villa Zuidlaren
Inleiding
Een omstreeks 1915 in Overgangsarchitectuur gebouwde VILLA met Art-Nouveau invloeden. Hoewel net buiten het beschermd dorpsgezicht Zuidlaren gelegen, ligt deze villa stedenbouwkundig gezien op een beelbepalende locatie. Temidden van villa-achtige bebouwing vormt het een belangrijke schakel tussen enerzijds de groene brinkruimte en het terrein rond Huize Laarwoud en anderzijds de oude uitvalsweg richting Groningen.
De villa is door de jaren heen gaaf bewaard gebleven. Wel blijkt uit oude archieffoto’s dat de detaillering van het balkonhekje oorspronkelijk anders was en dat het oorspronkelijke toegangshek niet meer aanwezig is. De villa ligt op een knooppunt van wegen met een sober ingericht erf tegenover het voormalige gemeentehuis, rijksmonument Huize Laarwoud.
Omschrijving
De uit 1 bouwlaag bestaande en op samengestelde plattegrond gebouwde VILLA is opgetrokken in een rood genuanceerde baksteen op een uitkragend trasraam van paarse metselklinker onder rood geglazuurde afzaat. Het geheel is gedekt door een samengestelde kap waarop een rood geglazuurde bouletpan met op de dakeinden een rood geglazuurde piron. Rondom een bakgoot met geprofileerde gootlijst op decoratieve houten consoles. Op het westelijk dakschild een hoog opgemetselde schoorsteen van roodgenuanceerde baksteen. Op het zuidelijk- en oostelijk dakschild een houten 2-ruits dakkapel onder overkragend zadeldak; bakgoot met geprofileerde gootlijst en windveer. Op het noordelijk dakschild aan de achterzijde een niet originele dakkapel die niet onder de provinciale bescherming valt.
Tegen de achtergevel aan de noordkant een later aangebouwde rechthoekige platte aanbouw met geprofileerde daklijst. De noordelijke gevel hiervan wordt geleed door een staand toiletvenster onder hanenkam; een originele houten paneeldeur met 8-ruits bovenlicht onder rollaag en geprofileerd kalf; een 2-ruits staand venster met 8-ruits bovenlicht onder rollaag en geprofileerd kalf. Voor de hoog geplaatste deur een 3 treden hoge betonnen trap met rechts een gemetselde pijler met ijzeren leuning. Aan de linkerzijde van de trap is een liftvoorziening voor mindervaliden aangebracht. In de zijgevels van de aanbouw een dubbele band van gele verblendsteen.
De villa heeft staande vensters en bovenlichten met houten roedenverdeling; geprofileerd kalf; geel gepleisterde latei aan onderzijde kozijn; neggenblokken; segmentboog waarin blauwe verblendsteen is verwerkt; geel gepleisterd boogveld; getand loket tussen bovendorpel en boogveld. Bij de vensters met een 2-delig bovenlicht is tussen de bovenlichten een decoratief bewerkte tussenstijl aangebracht.
Links tegen de zuidelijke gevel van de villa is onder de topgevel een driekantige gemetselde erker aangebracht; vensters als eerder beschreven. Boven de erker een balkon met uitkragende houten rand op klossen; niet origineel houten balkonhek; op het balkon uitkomende porte brisee; getoogde bovenlichten met 6-ruits houten roedenverdeling. Rondom de porte brisee een gemetselde rondboog waarin blauwe verblendsteen en een geel gepleisterd boogveld.
Een zelfde rondboog maar nu met dubbel venster in de topgevel van het risaliserende gedeelte rechts in de oostelijke gevel.
Rondom een gemetseld fries waarbij de consoles onder de goot voor vlakverdeling zorgen.
De vlakvulling van het fries bestaat uit rechthoekige geel gepleisterde vlakken in een rollaag van rood genuanceerde baksteen. Onder de goot een uitkragende band van perssteen terwijl een smalle geglazuurde uitkragende rand de consoles met elkaar verbindt en daarmee de onderzijde van het fries markeert. Verder in de gevels dubbele banden van gele verblendsteen.
De entree is gelegen in het midden van de oostelijke gevel en bestaat uit een originele houten vleugeldeur met Art-Nouveau-invulling; geprofileerd kalf; 2-delig bovenlicht met decoratief bewerkte tussenstijl; neggenblokken; gemetselde segmentboog waarin blauwe verblendsteen is verwerkt; geel gepleisterd boogveld; getand loket; natuursteen onderdorpel en neut; koperen trekbel. Voor de deur een bordes van gele en grijze plavuizen en langs de gevel een gemetselde stoep van vier treden.
Waardering
De villa is van algemeen provinciaal belang op grond van de volgende criteria:
Cultuurhistorische waarde
- de villa vertegenwoordigt cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van de huisvesting van notabelen in Drenthe
Architectuurhistorische waarde
- vanwege de waarde van de villa uit circa 1915 als bijzondere uitdrukking van woonhuisarchitectuur in Overgangsarchitectuur met kenmerken van de Art Nouveau in Drenthe;
- vanwege de esthetische kwaliteiten van het ontwerp;
- vanwege het kenmerkende materiaalgebruik en de opvallende en zorgvuldige detaillering in Overgangsarchitectuur met kenmerken van de Art Nouveau
Stedenbouwkundige/ensemble waarde
- vanwege de bijzondere betekenis van de villa voortkomend uit de zeer beeldbepalende situering op een hoek aan de doorgaande weg net buiten het van rijkswege beschermde gezicht van Zuidlaren, tegenover het rijksmonument Huize Laarwoud
Gaafheid
- vanwege de hoge mate van gaafheid van het exterieur van de villa;
- vanwege de waarde van de villa in relatie tot de hoge mate van gaafheid van de stedenbouwkundige structuur en het bebouwingsbeeld van de omgeving gelegen net buiten het van rijkswege beschermde gezicht van Zuidlaren
Zeldzaamheid
- vanwege de redelijke mate van zeldzaamheid van de villa in de provincie Drenthe in relatie tot de voornoemde cultuurhistorische, architectonische en stedenbouwkundige kenmerken